Wystąpienie: Tomasz Kostuś

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska przedstawiam stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, zawartego w druku nr 3163.

Koalicja Obywatelska projekt popiera.

Nowelizacja dotyczy spraw bardzo konkretnych: bezpieczeństwa państwa, bezpieczeństwa naszych obywateli i ochrony polskiego systemu finansowego przed pieniędzmi pochodzącymi z przestępstw albo służącymi w finansowaniu działań wymierzonych w nasze bezpieczeństwo. Dzisiaj bezpieczeństwo nie sprowadza się wyłącznie do liczby żołnierzy, czołgów czy systemów obrony powietrznej. Współczesne państwo musi umieć również kontrolować przepływy finansowe. Musi wiedzieć, kto stoi za określonymi transakcjami, skąd pochodzą pieniądze i czy polski system finansowy nie jest wykorzystywany do obchodzenia sankcji, finansowania terroryzmu czy rozwoju broni masowego rażenia. I właśnie temu służy ten projekt.

Po pierwsze, rozszerzamy system zamrażania środków finansowych na przypadki związane z finansowaniem rozprzestrzeniania broni masowego rażenia. Niestety, nie jest to problem abstrakcyjny. Żyjemy w czasie, gdy trwa wojna Rosji przeciwko Ukrainie. Organizacja Narodów Zjednoczonych wskazuje na rosnącą współpracę wojskową między Rosją a Koreą Północną, obejmującą dostawy uzbrojenia i udział północnokoreańskich żołnierzy we wspieraniu rosyjskich działań wojennych. Równocześnie Korea Północna pozostaje państwem rozwijającym program nuklearny i rakietowy wbrew rezolucjom Rady Bezpieczeństwa ONZ. Dlatego sankcje nie mogą istnieć tylko na papierze. Jeżeli państwo objęte sankcjami albo związane z nim podmioty mogą swobodnie przenosić pieniądze, wykorzystywać podstawione spółki i ukrywać rzeczywistych właścicieli aktywów, to sankcje przestają być skuteczne. Ten projekt daje państwu dodatkowe narzędzia, aby temu przeciwdziałać.

Po drugie, wzmacniamy generalnego inspektora informacji finansowej. GIIF jest jednym z najważniejszych elementów systemu ochrony państwa przed praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu. Musi mieć nie tylko odpowiednie kompetencje prawne, ale także możliwość szybkiego dostępu do informacji i skutecznej kontroli. Nie możemy prowadzić walki z przestępczością finansową metodami z poprzedniej epoki. Dlatego ważną częścią projektu jest rozwijanie elektronicznej wymiany informacji oraz systemu informacji generalnego inspektora informacji finansowej, SIGIIF.

Czyli mniej papieru, szybki obieg danych, sprawniejsza analiza i możliwość szybkiej reakcji państwa. To jest właśnie kierunek, który jako Koalicja Obywatelska konsekwentnie popieramy. Nowoczesne państwo, które korzysta z technologii, zamiast produkować kolejne segregatory dokumentów.

Po trzecie, porządkujemy zasady dostępu do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych. Tu trzeba zachować właściwą równowagę. Z jednej strony państwo musi wiedzieć, kto naprawdę kontroluje spółkę czy inną osobę prawną. Nie możemy pozwolić na ukrywanie majątku za szeregiem podstawionych podmiotów. Z drugiej strony, nie oznacza to, że wszystkie informacje dotyczące każdej osoby powinny być bez żadnych ograniczeń dostępne dla każdego użytkownika Internetu.

Projekt dostosowuje polskie przepisy do nowych regulacji europejskich. Unijna dyrektywa AML przewiduje dostęp do informacji o beneficjentach rzeczywistych dla osób, które wykażą uzasadniony interes. To próba pogodzenia dwóch wartości - transparentności życia gospodarczego oraz prawa obywateli do ochrony prywatności.

Po czwarte, ten projekt jest kolejnym elementem odbudowy sprawnego i wiarygodnego państwa. Pranie pieniędzy to przestępstwo ściśle powiązane z szeregiem innych patologii. Za brudnymi pieniędzmi bardzo często stoją handel narkotykami, wyłudzenia podatkowe, korupcja, zorganizowana przestępczość, cyberprzestępczość czy działalność podmiotów objętych sankcjami. Każda złotówka skutecznie odcięta od takich struktur oznacza mniej pieniędzy dla przestępców i większe bezpieczeństwo uczciwych obywateli oraz przedsiębiorców. Chcemy państwa silnego wobec przestępców, ale przewidywalnego wobec uczciwych ludzi. Chcemy państwa, które nie utrudnia działalności gospodarczej niepotrzebną biurokracją, ale jednocześnie posiada narzędzia, by skutecznie reagować tam, gdzie istnieje realne ryzyko przestępstwa. I wreszcie to również kwestia naszego miejsca w Europie. Przestępczość finansowa nie zna granic. Sankcje nie mogą być skuteczne w jednym państwie i nieskuteczne w drugim, dlatego potrzebujemy wspólnych europejskich standardów oraz skutecznej wymiany informacji między państwami. (Dzwonek)

Już kończę, panie marszałku.

Polska powinna być państwem, które te standardy współtworzy i skutecznie stosuje, a nie państwem, które pozostaje kilka kroków za przestępstwami.

Chcę jeszcze powiedzieć jasno, że część problemów, które dziś naprawiamy, była znana od lat i karygodnie zaniedbywana przez rząd PiS. NIK wykazała opóźnienia w krajowej ocenie ryzyka AML, przewlekłość części analiz i zbyt wolną reakcję systemu na nowe zagrożenia po rosyjskiej agresji na Ukrainę.

Wysoka Izbo! Ten projekt wzmacnia bezpieczeństwo finansowe Polski, poprawia skuteczność działania GIIF, rozwija cyfrową wymianę informacji, pozwala skutecznie egzekwować sankcje związane z proliferacją broni masowego rażenia i porządkuje zasady funkcjonowania centralnego rejestru beneficjentów rzeczywistych. W obecnej sytuacji międzynarodowej to jest rozwiązanie kluczowe. Dlatego Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska będzie głosował za dalszym procedowaniem nad projektem i będzie popierał jego przyjęcie. Dziękuję.