Wystąpienie: Aleksandra Leo

Stanowisko

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Postępowanie karne powinno prowadzić do sprawiedliwego rozstrzygnięcia w rozsądnym terminie. Projekt z druku nr 3087 proponuje rozwiązania, które mogą szybciej zakończyć sprawę i doprowadzić do naprawienia szkody, gdy okoliczności czynu są jasne.

Pierwsza nowa możliwość dotyczy umorzenia przez prokuratora sprawy po zawarciu i wykonaniu ugody z pokrzywdzonym. Obejmuje określone występki przeciwko mieniu, popełnione bez przemocy lub groźby bezprawnej, o wartości nieprzekraczającej 20 tys. zł, z wyłączeniem czynów wskazanych w art. 279-283 Kodeksu karnego. Projekt obejmuje też czyny z art. 157 § 3, art. 160 § 3 i art. 177 § 1, z wyłączeniem wypadku popełnionego w warunkach określonych w art. 178 § 1.

Umorzenie nie będzie możliwe, jeśli podejrzany był karany za przestępstwo umyślne, okoliczności czynu budzą wątpliwości albo ugoda nie została wykonana. Prokurator może uzależnić umorzenie od wpłaty od 1000 do 20 000 zł na rzecz Skarbu Państwa, a także od zmiany treści ugody. Nie może umorzyć sprawy, jeśli byłoby to sprzeczne z celami kary. To ważne rozróżnienie: szkodę pokrzywdzonemu ma naprawiać wykonana ugoda. Ewentualne świadczenie z tego trybu trafia do Skarbu Państwa. Nie należy tych dwóch rzeczy ze sobą utożsamiać.

Druga możliwość dotyczy wskazanych przestępstw dokumentowych: z art. 270 § 2a i 3 oraz art. 271 § 2. W tych sprawach prokurator może umorzyć postępowanie wobec podejrzanego niekaranego za przestępstwo umyślne, jeśli okoliczności nie budzą wątpliwości i wpłacono od 1000 do 20 000 zł na rzecz Skarbu Państwa. Także tutaj umorzenie nie może sprzeciwiać się celom kary. Jeśli jednak w ciągu 2 lat osoba, której sprawę umorzono, popełni przestępstwo umyślne i zostanie za nie prawomocnie skazana, postępowanie zostanie wznowione.

Projekt zmienia też zasady składania wniosków o skazanie bez pełnego postępowania dowodowego. Wniosek będzie można złożyć również w toku postępowania dowodowego na rozprawie na zasadach przewidzianych w art. 387. Przy uwzględnieniu wniosków z art. 335 lub 338a kara pozbawienia wolności nie może przekroczyć 2/3 górnej granicy ustawowego zagrożenia, a przy wniosku z art. 387 - 3/4. Sąd nadal sprawdza, czy okoliczności i wina nie budzą wątpliwości oraz czy cele postępowania zostaną osiągnięte.

W trybie rozprawowym uwzględnienie wniosku wyklucza sprzeciw należycie powiadomionego prokuratora lub pokrzywdzonego.

Projekt obejmuje również postępowania karne skarbowe. Jeśli doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnej, sąd uzależni uwzględnienie wniosku od jej pełnego uiszczenia w wyznaczonym terminie.

W imieniu Klubu Parlamentarnego Centrum popieramy projekt w pierwszym czytaniu i opowiadamy się za skierowaniem go do dalszych prac. Będziemy pilnować, by sprawniejsze postępowania szły w parze z ochroną praw pokrzywdzonych i rzetelną kontrolą sądu. Dziękuję.