Wystąpienie: Ewa Schädler

Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Anna Jagiellonka chyba nie jest pierwszą postacią, która przychodzi nam do głowy, kiedy myślimy o polskich władcach XVI w. A jednak jej życie pokazuje, że za historią wielkich decyzji często stoją osoby, których rola z czasem została nieco zapomniana.

Anna urodziła się w Krakowie w 1523 r. jako córka Zygmunta I Starego i Bony Sforzy. W 1575 r. szlachta obrała ją królem Polski, a rok później została żoną Stefana Batorego. I nie była jedynie małżonką władcy zostającą w cieniu. Wspierała Stefana Batorego podczas jego wypraw przeciwko Moskwie. W czasie jego panowania odzyskano Inflanty i Połock, a pozycja nad Bałtykiem została wzmocniona. Po śmierci Batorego jej wpływ na sprawy państwa się nie skończył. Anna zrzekła się praw do korony, ale jednocześnie zaangażowała się w wybór kolejnego króla. Dzięki jej zabiegom dyplomatycznym na tron Polski został wybrany jej siostrzeniec Zygmunt III Waza. Co ciekawe, Anna Jagiellonka dostrzegła znaczenie Bałtyku dla siły państwa. W uchwale przywołano jej słowa: liberum dominium maris - wolność panowania na morzu. To pokazuje, że myślenie o bezpieczeństwie i pozycji Rzeczypospolitej obejmowało również dostęp do morza i rozwój portów.

Ale jej dziedzictwo to nie tylko polityka. Anna wspierała rozwój Warszawy, dokończyła budowę pierwszego stałego mostu na Wiśle, angażowała się w rozbudowę Zamku Królewskiego, wspierała Akademię Krakowską i początki polskiego teatru. Z jej fundacji powstawały również dzieła sztuki, które miały upamiętniać dokonania dynastii Jagiellonów.

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! 430. rocznica śmierci Anny Jagiellonki jest dobrą okazją, żeby przypomnieć tę mniej oczywistą kartę naszej historii. Bo historia Rzeczypospolitej to nie tylko królowie prowadzący wojny i podpisujący traktaty. To także ludzie, którzy wpływają na politykę państwa, wspierają kulturę, edukację, rozwój miast, a czasem, tak jak Anna Jagiellonka, potrafią działać skutecznie również wtedy, gdy formalnie przestali być u władzy.

Sejm Rzeczypospolitej, oddając hołd Annie Jagiellonce, przypomina więc nie tylko postać z przeszłości. Przypomina kobietę, która przez dekady miała wpływ na losy państwa i pozostawiła po sobie (Dzwonek) trwały ślad w jego historii.

Klub Parlamentarny Polska 2050 oczywiście poprze projekt tej uchwały. Dziękuję.