Wystąpienie: Maria Koc

Bardzo dziękuję, pani marszałek.

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W 2026 r. przypada 430. rocznica śmierci królowej Anny Jagiellonki, jednej z najważniejszych postaci w historii Rzeczypospolitej XVI w., a zarazem ostatniej przedstawicielki wielkiej dynastii Jagiellonów na polskim tronie. Oczywiście w pełni popieramy jako Klub Parlamentarny Rozwój Plus procedowany projekt uchwały. Debata nad tą uchwałą jest czymś więcej niż tylko wspomnieniem postaci sprzed ponad czterech wieków. Jest okazją do przypomnienia, czym przez wieki była Rzeczpospolita i jak ważne miejsce w jej historii zajmowała dynastia założona przez króla Władysława Jagiełłę, panująca w Polsce przez dwa wieki, złote wieki Rzeczypospolitej.

Anna Jagiellonka urodziła się w 1523 r. jako córka Zygmunta Starego i Bony Sforzy. Otrzymała staranne wykształcenie. Dorastała w świecie, w którym sprawy państwa, dynastii i odpowiedzialności za los Rzeczypospolitej były traktowane jako powinność. Jej droga do królewskiej korony była niezwykła. W czasie drugiej wolnej elekcji pod koniec 1575 r. szlachta ogłosiła Annę królem Polski, a następnie wskazała na jej małżonka Stefana Batorego. 1 maja 1576 r. Anna i Stefan Batory zawarli małżeństwo na Wawelu i zostali koronowani.

Warto podkreślić ten fakt: Anna Jagiellonka nie była jedynie małżonką króla, sama została wybrana na króla Polski, podobnie jak wcześniej królowa Jadwiga. To ważny element naszej historii państwowej, pokazujący również, że w dziejach Rzeczypospolitej kobiety mogły odgrywać realną rolę w sprawach państwa, dynastii i następstwa tronu.

Ale znaczenie Anny Jagiellonki nie kończy się wraz z koronacją. Była związana z rozwojem Warszawy i jej królewskim dziedzictwem. Finansowała budowę pierwszego stałego mostu przez Wisłę w Warszawie, a także angażowała się w rozwój królewskiej rezydencji. Wspierała również naukę i młodzież.

Szczególnie istotna była jej rola po śmierci Stefana Batorego w 1586 r., kiedy Anna Jagiellonka poparła kandydaturę swojego siostrzeńca Zygmunta Wazy, który został wybrany królem Rzeczypospolitej. W ten sposób przyczyniła się do dalszego trwania dynastycznej ciągłości państwa.

Jej życie przypadało na czas niezwykle ważny dla polskiej historii. Czas wolnych elekcji, rozwoju ustroju Rzeczypospolitej, potęgi dynastii Jagiellonów i kształtowania się Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Dlatego pamięć o Annie Jagiellonce jest również pamięcią o państwie, którego była częścią.

Pamięć historyczna nie jest jedynie wspomnieniem przeszłości. (Dzwonek) Jest sposobem przekazywania kolejnym pokoleniom wiedzy o tym, skąd przeszliśmy, jakie były źródła naszej państwowości i jak wiele pokoleń Polaków współtworzyło Rzeczpospolitą. Dziękuję bardzo. (Oklaski)