Wystąpienie: Marcin Józefaciuk

Stanowisko

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ten projekt nie jest ani zamachem na wybory, ani techniczną kosmetyką. Zawiera rozwiązania potrzebne, ale też takie, które wymagają bardzo poważnej korekty.

Dobrze oceniam zmniejszenie standardowej wielkości obwodu z 4 do 3 tys. mieszkańców. To może oznaczać krótsze kolejki i sprawniejsze liczenie głosów. Słuszne jest umożliwienie głosowania za granicą po okazaniu polskiego dowodu osobistego, zwiększenie składów komisji zagranicznych oraz wydłużenie czasu na przekazanie wyników. Popieram również stałe dostosowywanie liczby mandatów w okręgach do zmian demograficznych. Głos obywatela w Łodzi, Warszawie czy mniejszej miejscowości powinien mieć możliwie podobną siłę.

Mam jednak cztery zasadnicze zastrzeżenia.

Po pierwsze, liczba mandatów ma być corocznie ogłaszana przez Państwową Komisję Wyborczą, a w razie jej bezczynności ustalana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mechanizm musi być całkowicie automatyczny, jawny i kontrolowalny, a jego zgodność z konstytucją nie może budzić wątpliwości.

Po drugie, nie przekonuje mnie zastąpienie wpływu ministra zamknięciem systemu wyłącznie dla sędziów, adwokatów, radców prawnych i notariuszy. Niezależność nie może oznaczać korporacyjnego monopolu.

Po trzecie, zniesienie diet mężów zaufania może sprawić, że społeczna kontrola wyborów stanie się przywilejem dużych partii oraz osób, które mogą pozwolić sobie na wielogodzinną pracę bez wynagrodzenia. To uderza szczególnie w mniejsze komitety i młodych obywateli.

Po czwarte, dopuszczenie pracownika gminy do pełnienia funkcji urzędnika wyborczego w tej samej gminie wymaga silnych zabezpieczeń przed konfliktem interesów.

Nie będę dziś wnosił o odrzucenie projektu. Poprę jego skierowanie do komisji, ale oczekuję konkretnych poprawek: jawnego algorytmu podziału mandatów, ochrony niezależnej kontroli obywatelskiej, zasad bezstronności urzędników wyborczych i usunięcia błędów legislacyjnych. Dziękuję.